Góc khuất sau trận chung kết ITTF World Cup Macau: Dấu hỏi lớn về văn hoá cổ vũ?

Tối 5/4/2026, tại chung kết đơn nữ World Cup bóng bàn ở Macau, Sun Yingsha đánh bại đồng đội Wang Manyu với tỷ số 4-1, qua đó trở thành tay vợt đầu tiên trong lịch sử giành 3 chức vô địch liên tiếp kể từ khi giải đấu ra đời năm 1973 — thành tích mà những huyền thoại như Wang Nan, Zhang Yining hay Liu Shiwen cũng chưa từng đạt tới.

Đáng lẽ, đây phải là khoảnh khắc thuần túy của vinh quang và lịch sử. Nhưng sau trận đấu, tâm điểm dư luận lại không nằm ở chuyên môn, mà đổ dồn về một yếu tố khác: khán đài.

Trên bàn đấu, trận chung kết diễn ra căng thẳng hơn nhiều so với tỷ số 4-1. Các set đấu 11-9, 11-8, 13-11, 8-11, 11-7 cho thấy sự giằng co quyết liệt. Wang Manyu đã chiến đấu đến tận những điểm số cuối cùng, không hề buông xuôi.

Thế nhưng, sự cân bằng ấy lại không tồn tại trên khán đài. Mỗi điểm số của Sun Yingsha đều được đáp lại bằng những tràng reo hò vang dội, gần như nhấn chìm cả nhà thi đấu. Ngược lại, những pha bóng xuất sắc của Wang Manyu thường chỉ nhận về sự im lặng hoặc vài tiếng vỗ tay rời rạc. Không khí ấy khiến một trận “nội chiến đỉnh cao” của đội tuyển Trung Quốc trở nên lệch hẳn, giống như sân khấu dành riêng cho một cá nhân.

Khoảnh khắc tiêu biểu nhất đến ở set 4. Khi bị dẫn 4-8, Wang Manyu ghi liền 7 điểm để lội ngược dòng ngoạn mục, rút ngắn tỷ số xuống 1-3. Đó là một màn trình diễn xứng đáng với những tràng pháo tay không ngớt. Nhưng theo nhiều ghi nhận tại hiện trường, khán đài lại rơi vào trạng thái im lặng bất thường — như thể cảm xúc bị “định hướng” theo một chiều duy nhất.

Thực tế, đây không phải lần đầu những hình ảnh như vậy xuất hiện. Từ các trận đấu trước đó tại Macau, đến Asian Cup hồi tháng 2 hay Singapore Smash tháng 3, tình trạng cổ vũ lệch, gây nhiễu thời điểm thi đấu, thậm chí sử dụng đèn flash… đã nhiều lần tái diễn. Những hành vi này không còn đơn thuần là cổ vũ, mà mang dấu hiệu rõ rệt của cái gọi là “fan hóa thể thao” — khi tư duy thần tượng kiểu giải trí lấn sang sân đấu.

Trong môi trường đó, ranh giới giữa yêu thích và cực đoan bị xóa nhòa. Ủng hộ một vận động viên đồng nghĩa với việc hạ thấp người còn lại; cảm xúc cá nhân lấn át tinh thần thể thao; và một trận đấu tập thể bị biến thành cuộc “đứng phe” của người hâm mộ.

Điều đáng lo là hệ lụy không chỉ dừng ở bầu không khí thi đấu. Wang Liquin, Chủ tịch Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc, từng thẳng thắn cảnh báo rằng hiện tượng này đang làm méo mó hình ảnh thể thao, ảnh hưởng đến công tác huấn luyện và thậm chí đe dọa sự đoàn kết nội bộ đội tuyển.

Trên thực tế, nhiều vận động viên đã trở thành nạn nhân trực tiếp. Wang Chuqin thừa nhận bị “fan cuồng” gây áp lực nặng nề, trong khi Quan Hongchan từng chia sẻ về tình trạng mất ngủ, căng thẳng kéo dài vì áp lực dư luận. Ngay cả Sun Yingsha — người nhận được sự cổ vũ lớn nhất — cũng nhiều lần kêu gọi khán giả hãy tập trung vào trận đấu và ủng hộ toàn đội, thay vì tạo ra sự chia rẽ.

Các cơ quan quản lý đã bắt đầu siết chặt kiểm soát, nhưng những gì diễn ra tại Macau Trung Quốc cho thấy vấn đề vẫn chưa thể giải quyết trong một sớm một chiều.

Chung cuộc, Sun Yingsha chiến thắng và đi vào lịch sử. Wang Manyu thất bại nhưng vẫn giữ trọn tinh thần thi đấu đến điểm cuối cùng. Tuy nhiên, khi nhìn lại trận đấu, điều khiến người ta bàn luận nhiều nhất lại không phải là kỹ thuật, chiến thuật hay bản lĩnh — mà là những tiếng hò reo và cả những khoảng lặng trên khán đài.

Đó có lẽ mới là tín hiệu đáng suy ngẫm. Bởi thể thao, ở giá trị cốt lõi, không chỉ là thắng hay thua, mà còn là sự tôn trọng, công bằng và vẻ đẹp của cạnh tranh. Khi những điều ấy bị lấn át bởi cảm xúc cực đoan và văn hóa “đứng phe”, thì dù bảng tỷ số có gọi tên người chiến thắng, tinh thần thể thao — theo một cách nào đó — vẫn đang thất thế.